• Không có kết quả nào được tìm thấy

Tiến trỡnh trờn lớp:

Trong tài liệu GA Ngữ văn 7 HK1 (Trang 68-71)

a. Bài tập

Tiết 29. Qua Đèo Ngang

C. Tiến trỡnh trờn lớp:

1.ổn định lớp:

Sĩ số : 7A2...7A3...

2.Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc bài thơ “Bỏnh trụi nước”?

Nờu nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

3.Bài mới: Giỏo viờn giới thiệu vào bài

Cựng với cỏc nữ thi sĩ Hồ Xuõn Hương, Đoàn Thị Điểm ... bà Huyện Thanh Quan đó gúp phần làm vinh dự cho nền văn học trung đại Việt Nam chỳng ta. Bà sỏng tỏc khụng nhiều nhưng là một danh tài hiếm cú. Tỏc phẩm của bà hiện cũn 6 bài “Qua Đốo Ngang” là một trong sỏu bài thơ đặc sắc của bà. Nội dung, cảnh sắc Đốo Ngang như thế nào thỡ cụ trũ cựng nhau đi tỡm hiểu bài thơ này.

Hoạt động của GV - HS Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Đọc hiểu chỳ thớch.

Theo em, văn bản này nờn đọc giọng như thế nào?

- GV đọc mẫu - HS đọc văn bản

- Nhận xột cỏch đọc của HS

-Dựa vào chỳ thớch hóy nờu những nột chớnh về tỏc giả?

-Ngoài những điều ở sỏch giỏo khoa, em cũn biết thờm gỡ về bà?

-Em hóy cho biết bài thơ sỏng tỏc trong hoàn cảnh nào?

I.Đọc-hiểu chỳ thớch.

1.Đọc:

- Đọc giọng chậm, buồn - Ngắt nhịp 4/3 hoặc 2/2/3

2.Chỳ thớch:

*Tỏc giả:

- Bà Huyện Thanh Quan (? - ?)

Tờn thật Nguyễn Thị Hinh,sống thế kỉ XIX.

- Quờ: Nghi Tàm (Tõy Hồ - Hà Nội) - Bà nữ sĩ tài danh, nổi tiếng nhất ở TK

XVIII-XIX(cựng Đoàn Thị Điểm,Hồ Xuõn Hương)

- Thơ bà thường viết về thiờn nhiờn

*Tỏc phẩm:

- Bài thơ viết trong thời gian bà được vua Minh Mệnh mời vào giữ chức cung trung giỏo tập (dạy cho cỏc cung nữ ở trong triều)

Giáo viên: Cao Văn Hậu Trường THCS Liên Châu 69

Hoạt động 2: HDHS tìm hiểu VB Văn bản này được viết theo thể thơ nào?

Cách gieo vần, phép đối như thế nào ?

-Em hiểu như thế nào về "Đèo Ngang, con quốc quốc, cái gia gia "?

-Theo em văn bản này có bố cục như thế nào?

- Gọi HS đọc 4 câu đầu Hãy đặt mục 4 câu đầu

-Cảnh sắc Đèo Ngang được tác giả miêu tả vào thời điểm nào ? Thời điểm đó thường gợi cảm giác gì ?

-Vậy cảnh vật ở đây được tác giả miêu tả ra sao ?

-Tác giả sử dụng yếu tố nghệ thuật gì ở câu thơ này ?

-Em có nhận xét gì về cảnh sắc ở đây

-Tác giả bắt gặp hoạt động của con người ở đây như thế nào?

-Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ở 2 câu thơ trên ?

-Từ chợ” miêu tả cuộc sống ở đây ntn ? -Qua sự miêu tả của bà Huyện Thanh Quan em có nhận xét gì về cảnh tượng Đèo Ngang

?

- Đọc 4 câu thơ cuối

- Hãy đặt mục cho 4 câu thơ cuối ? GV : Nhớ nước đau lòng con quốc quốc Thương nhà mỏi miệng cai gia gia -Hai câu này tả về cái gì ?

-Em hiểu như thế nào về loài chim cuốc cuốc, chim gia gia ?

Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ở 2 câu này ?

- Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ cuốc cuốc, gia gia ?

- Tâm trạng của Bà Huyện Thanh Quan được bộc lộ ở 2 câu thơ này như thế nào ?

1.Thể thơ

- Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật (8 câu mỗi câu 7 chữ)

+ Gieo vần:ở các chữ cuối của các câu 1,2, 4,6,8

+ Phép đối : câu 3-4 , 5-6 2.Phân tích

a.Hai câu đầu: Cảnh sắc Đèo Ngang

- Thời điểm: bóng xế tà(trời chiều bóng xế) -> Buồn hắt hiu

- Cảnh vật: cỏ cây chen đá lá chen hoa

- Nghệ thuật:

+ Điệp từ "chen"

+ Phép đối (cây chen đá/lá....hoa) + Cách hiệp vần liên tiếp (tà, đá, lá)

=> Cảnh vật ở đây hoang dã ngút ngàn cây và đá, lá và hoa, vắng vẻ -> đẹp nhưng buồn vắng lặng

b.Hai câu thực : Cuộc sống con người - Lom khom- tiều vài chú

- Lác đác - chợ mấy nhà

=> heo hút, có sự xuất hiện của con người nhưng ít và buồn

- Nghệ thuật:

+ Từ láy giàu sức gợi hình:"lom khom, lác đác"

+ Đảo ngữ

+ Phép đối (lom khom / lác đác, dưới núi / bên sông, tiều vài chú / chợ mấy nhà )

=>Câu thơ gợi hình ảnh nhỏ bé, vất vả của những người lao động. Nhà cửa làng mạc thưa thớt, nghèo nàn thiếu sự sống.

=> gợi tâm trạng buồn vắng lẻ loi trong tâm hồn thi sĩ

c.Bốn câu cuối : tâm trạng của tác giả

* Hai câu luận: Tả về âm thanh tiếng chim rừng : chim gia gia và chim cuốc

=> Nghệ thuật:

+ Điệp âm: cuốc cuốc, gia gia + Phép đối: giữa 2 câu 5 - 6 + Sử dụng lối chơi chữ : Quốc = nước/ nhớ nước Gia = nhà / thương nhà

=> Gợi âm thanh tiếng chim rừng nghe da diết khắc khoải => Gợi nỗi lòng nhớ nước, thương nhà nhớ người thân -> nỗi niềm hoài cổ nhớ về kinh thành Thăng Long.

GV giảng bình: nhà thơ dùng điển tích: Vua Thục mất nước biến thành chim kêu "quốc quốc" sầu não ?

Phân tích sự đối lập giữa cảnh và nỗi lòng của tác giả qua 2 câu thơ :

Dừng chân đứng lại ....

Một mảnh tình riêng...

Em hiểu thế nào là tình riêng "ta với ta"?

Cụm từ "ta với ta "ở đây là 2 hay 1người?

Hoạt động 3: HD tổng kết Nêu giá trị nội dung bài thơ ?

Bài thơ sử dụng những nét nghệ thuật đặc sắc nào ?

- GV chốt nội dung - HS đọc ghi nhớ sgk

* Hai câu kết:

Dừng chân đứng lại, trời, non, nước Một mảnh tình riêng ta với ta - Sử dụng phép đối :

Trời non nước >< Mảnh tình riêng => Đối lập giữa vũ trụ bao la với nỗi niềm cô đơn của con người nhỏ bé -> Nỗi buồn, cô đơn, lẽ loi trơ trọi của tác giả giữa cảnh Đèo Ngang- trời cao thăm thẳm, non nước bao la - Cụm từ "ta với ta" là một mình đối diện với chính mình, không biết chia sẻ bộc lộ cùng ai, 1 nỗi cô đơn tuyệt đối giữa trời mây non nước, đây là nỗi cô đơn của một tấm lòng thiết tha đối với đất nước, gia đình đáng được cảm thông trân trọng.

3.Tổng kết:

a.Nội dung:

- Miêu tả cảnh sắc Đèo Ngang trong một buổi chiều tà ->đẹp, buồn, vắng lặng.

- Bộc lộ tâm sự u hoài, nỗi buồn nhớ tiếc quá khứ, nhớ nhà, thương nước, sự cô đơn, lẻ loi của tác giả

b.Nghệ thuật: Tả cảnh ngụ tình, chơi chữ độc đáo ,từ láy gợi hình ,điệp từ, phép đối ...

4. Củng cố :

Nêu những đặc điểm của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật ? Bài thơ diễn tả tâm trạng gì của tác giả ?

5. Hướng dẫn về nhà:

- Học thuộc(ghi nhớ) để nắm chắc ND,nghệ thuật của VB.

- Học thuộc lòng văn bản .

 Soạn bài :“Bạn đến chơi nhà”(Nguyễn Khuyến)

 Chú ý so sánh cụm từ“Ta với ta”được sử dụng trong 2 bài thơ.

 Tiết sau học VB:“Bạn đến chơi nhà ” .

Giỏo viờn: Cao Văn Hậu Trường THCS Liờn Chõu 71

(Nguyễn Khuyến)

A.Mục tiờu:

1.Kiến thức: Giỳp HS:

- Cảm nhận đựơc tỡnh bạn đậm đà, hồn nhiờn của tỏc giả qua bài thơ..

- Bức tranh quờ đậm đà hương sắc Việt Nam - Nụ cười húm hỉnh, thõn mật nhưng ý tứ sõu xa 2.Kỹ năng:

- Rốn luyện kĩ năng đọc diễn cảm và phõn tớch thơ thất ngụn bỏt cỳ Đường luật - Rốn kĩ năng tự học cho HS

3.Thỏi độ:

Luụn giữ gỡn sự trong sỏng hồ nhiờn của tõm hồn tỏc giả.

Trong tài liệu GA Ngữ văn 7 HK1 (Trang 68-71)